तिर्खा एक : रूप अनेक !


तिर्खा एक : रूप अनेक

तिर्खा अर्थात प्यास । सबैलाई थाहा भएकै कुरा हो । जेठको भतभत पोल्ने धूपमा हामी तिर्खाले आकुलव्याकुल हुन पुग्छौँ  छट्पटिन्छौं । हुनेले डीप फ्रिजमा चिस्याएको "मिनरल वाटर, कोकाकोला" वा समुद्रपारबाट आयातित डिब्बाका डिब्बा "जुस", नहुनेले माटाको घैंटोमा भएको "पानी" पिएर आआफ्नो तिर्खा मेट्छौं । तर यहाँ एउटा गम्भीर प्रश्न उठ्छ, के सबै तिर्खा एउटै प्रकृतिका हुन्छन र ? जसरी सबै मान्छे एकै हुन्नन्, त्यसरी नै यो तिर्खा र तिर्खा उत्पन्न हुने परिस्थिति पनि एकै हुन्नन् । तिर्खाको विषयमा त्यसैले गहिरो अध्ययन एवं बहस चलाउनै पर्ने देखिन्छ । तिर्खाको बहुआयामिक नाम चाहिं "तिर्खालोजी" नै राखे हुन्छ । हुन त तिर्खालोजीको खोजिनीति गरेर यहाँ प्रथम "तिर्खालोजिस्ट" बन्ने प्यास यो पङ्तिकारमा छैन तैपनि आफ्नो बलबुतोले भ्याएसम्म हाम्रो समाजमा व्याप्त तिर्खाका केही ‘फ्ल्यास ब्याक’ राख्ने जमर्को गर्दैछु ।

तिर्खा नं – 1

ओम गणेशाय नम: नभनीकन कुनै पनि कार्यको शुभारम्भ नहुने बाजेको पालाले त उहिल्यै सिल्टिमुर खाइसके । अहिले त, खाने बेलामा पनि राजनीतिका कुरा नछाँटी, खाएको मोटा चामलको भात पनि रुच्दैन, न बिहारी भैयाले हरियै पारेर रँगाएको परवलको भुटुवा । अझ अचम्मको कुरो त मलाई मेरा एकजना घनिष्ठ मित्रले भने – ‘समसामयिक राजनीतिको बारेमा सर्रर नसोचीकन त उनलाई "सुची" पनि हुन्न रे ! यस्तो अवस्थामा मैले विषयप्रवेश राजनीति बाहेक अन्यमा गरेंभने ठूलो धृष्टता हुनेछ । त्यसैले राजनीति तिर्खा" बाट शुरु गरौं कि !

राजनीतिक तिर्खा हाम्रो देशको हावापानीमाटो सुहाउँदो छ । यो तिर्खा लाग्दै लाग्दैन, लागेपछि भने बडो खरो हुन्छ । यसले जुत्ताको तलुवा फटाउने लोकल कार्यकर्तादेखि पजेरोको टायर खियाउने राष्ट्रिय नेतासम्म सबैलाई सताएको छ । यो तिर्खा मेट्न जल होइन, जीवनजलरूपी कुर्सी र कालो कोट नै चाहिंछ । त्यो तिर्खा लागेपछि ढल्ने त्रास र ढाल्ने आशले हिक्क….हिक्क नै पार्छ । त्यसपछि त जनसेवा, देशविकास, आस्था, सहिष्णुता र नीति आदि त खोलैमा बगून् भन्नुपर्छ ।

तिर्खा नं – 2

वर्तमान युग गीतसङीत, प्रेम र फेशनको युग हो भन्दा फरक नहोला । शेक्सपियरका जमानाका रोमियोजुलियट र भारत वर्षका लैलामजनुको त बजार भाउमा भारी स्फीति आईसकेको छ । आज त टोल टोलाँ, लैलामजनुको भीड छ । क्याम्पस हापेर हिन्दी फिलिम हेर्न हलभित्र पसेका युवाहरु बाहिर निस्कँदा आफुलाई सारा शहरकै शाहरुख ठान्छन भने हाम्रा चेलीहरु करिना र काजोलको साख्खै बहिनी बन्न बुटिक र पार्लर धाउँछन् । हे दैव ! हालसालै मैले भर्खरै के.जी. मा पढ्दै गरेकी मेरी भान्जीसंग; "नानू ! तिमी ठूलो भएर के बन्ने ?" भनेर सोध्या थिएँ । डाक्टर, इंजिनियर र नर्स त परै जाओस्, स्कुलमा गुरुमाले सिकाउनु भएको बिरालो हिंडाई अर्थात क्याट वाकका केही नमुना देखाउँदै नानूले आफ्नो लक्ष्य मिस नेपाल बन्ने भएको जोडदार धोषणा गरिन् । फेशन तिर्खाको नमुना देखेर म एकछिन ट्वाँ परें । आउने दिनमा मेरी क्यूरी, मदर टेरेसा, नाइटिंङ्गेल र हेलेन केलरका निरस कथा मात्र होइन, पाठ्यक्रममा ऎश्वर्य राय, ब्रिट्नी स्पेयर्स र जियानी भर्साचीका जीवनी पनि समावेश गरिनु पर्ने मैले अन्तरदिलमा महसुस गरेको छु ।

पढाई कम, लभ लेटर, मुक्तक (पाङ न पुच्छरका) र गजल लेख्ने भावुक मुड प्रेमतिर्खाले ल्याउँछ । यो तिर्खा लागेपछि शरीर हिलियम ग्याँस भरिएको बेलुन जस्तो हुन्छ रेचन्चल, सल्बल ! पहिलो नजरमै परेको प्रेमको औडाहा सहन नसकेर एफ.एम.मा "सङ डेडिकेट" गर्ने तिर्खालुको त कुरै छोडौंती आआफ्ना स्थानमा छँदैछन्

तिर्खा नं – 3

पोहोरसम्म त्यही माझीवनको कुवाको पानी पिएर हुर्केको हर्के, अरबबाट के फर्केको थियो, उसको तिर्खामै परिवर्तन आयो । "यस्तो पाखाको ठाउँमा पनि कहीं बस्न सकिन्छ ? यस्तो गर्मीमा पनि एक बोतल कोक खान रहर गर्नुपर्ने ।" उसले मध्य माघको ठण्डीमा लामो सुस्केरा हाल्दै भन्या थियो । अर्थात उसको तिर्खाले नयाँ काँचुली फेर्र्यो, नयाँ आयाम पायो । यस्तो तिर्खालाई "फुइँ तिर्खा" भन्दा कसो होला ? हुन पनि यो तिर्खाले हामीलाई गाँजेको छ भूपिले भने झैं । बादल बनेर हामी आफ्नो भूईंलाई बिर्सन्छौं र पुन: पछारिन्छौं । फुइँ तिर्खाले हाम्रो समाजमा जरो गाडेको छ । न्वारान र दाहसंस्कार पनि दातृराष्ट्रको अनुदानको भरमा हुनुपर्ने हाम्रो देशमा हामी विम्पी, निरुलाज र म्याकडोनाल्डको धक्कु लगाउँछौं, पेपे जिन्ज, लिभाईज र रे व्यानको फूर्ति देखाउँछौं ।

आफ्नै चेलीलाई नरकमा बेचेर घर आर.सी.सी. गर्ने तिर्खा, अरुको खुट्टा तानेर भएपनि आफ्नो हात जगन्नाथ पार्ने तिर्खा ।  हाम्रो समाजमा ढल्न लागेको पार्टीपौवा बचाउने तिर्खा, आफू जन्मेको पाखापखेरोको निम्ति केहि गर्ने तिर्खा भने बिरलै पाइन्छ । यो चाहीं सरापै परेको हो कि ?

(संकलित )

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s